Kto lepšie ako sám objaviteľ čaju – Božský Oráč (čín. Shen Nong), by mohol reprezentovať takú mnohorozmernosť akú vlastní práve čaj. V celých jeho skoro 5000 ročných dejinách prenikol azda každým aspektom ľudskej kultúry a zaujal miesto najrozšírenejšieho nápoja na svete, hneď po samotnej vode samozrejme. V priestore tohoto internetového obchodu, by sme chceli okrem samotného čaju a čajového príslušenstva ponúkať aj iné rozmery v rámci ktorých, sa dá čajová kultúra vnímať a konať...


POKRAČOVANIE

Dla Herbatę

Herbatę dla współczesnego świata odkrył prawie 5000 lat temu Boski Rolnik (chin. Shen Nong). Nauczył on także ludzi uprawiać pole i stosować rośliny w celach leczniczych. Był jednym  z legendarnych trzech  cesarzy i jest uważany za założyciela tradycyjnej medycyny chińskiej. Często wyobrażany jako rogaty, zarośnięty starzec ubrany w  pióra i liście,  degustujący różne  zióła, których  efekty wypróbowywał na sobie. Mówi się, że raz  spożył 72 jadowite rośliny naraz.  Podtruty, położył się pod najbliższe drzewo aby odpocząć. Zawiał wiatr i z drzewa spadło kilka liści o przyjemnym zapachu, które starzec przełknął.  Nagle otrucie ustąpiło i w tym momencie Boski Rolnik odkryl  herbatę i jej cudowną, leczniczą moc.

Właściwa herbata pochodzi z liści pozbieranych z  różnych odmian trzech podrodzajów rośliny znanej jako chińska herbata (Camellia sinensis /L./ Kunzte).  Różnice  w poszczególnych typach i kategoriach herbaty biora się ze sposobu jej przetwarzania, położenia geograficznego, z którego herbata pochodzi oraz z jakości i rodzaju  materiału użytego na produkcję  herbaty.

Produkcja herbaty jest procesem wysoce intuicyjnym , opierającym  się na  długooletnim  doświadczeniu i  ponad  tysiącletniej tradycji. Podział herbat na kategorie według barwy ma swoje początki właśnie w nich, jednak przyczyny da się określić przez dwie grupy procesów chemicznych. Poziom utleniania płynów komórkowych  i procesy fermentacyjne mikroorganizmów obecnych w liściach herbacianych  są decydującymi wskaźnikami przy określaniu rodzaju herbaty. Każda z kategorii ma oczywiście swoje wyjątki i należy brać pod uwagę,  że tego typu sztuczny podział służy głownie jako pomoc do orientacji  w  ogromnym świecie herbaty.

Liściom herbaty przeznaczonym na produkcję zielonej herbaty  daje się najpierw zwiędnąć  i następnie poddaje się je wysokiej temperaturze bądź na metalowej patelni, lub też za pomocą pary wodnej, czego efektem jest zatrzymanie aktywności enzymów i utleniania płynów komórkowocyh, do której w innym wypadku by doszło wskutek ich  kontaktu z powietrzem. Po tym kroku może następować, przy produkcji określonych typów herbaty, formowanie liści. Na koniec liście są zasuszane do pożądanego stopnia.  Przy produkcji zielonej herbaty  liście nie są łamane. Zieloną herbatę oznacza się za nieutlenianą.Do najważniejszych  producentów należą Chiny, Japonia i Korea.

Żółtą  herbatę uzyskuje się podobnie jak zieloną, jednak  po obróbce cieplnej, liście w małych ilościach  są pakowane do wilgotnej tkaniny i zostawia się je tak na krótki okres w celu dojrzenia. W ten sposób herbata uzyskuje specyficzny smak i zapach. Jedynym komercyjnym producentem tego rodzaju herbaty są Chiny.  

Biała herbata jest wynikeim  najprostszego sposobu przetwarzania liści herbacianych. Liściom po zbiorze daje się najpierw zwiędnąć a potem wysuszyć do pożądanego poziomu. Tradycyjnie herbatę suszy się na słońcu od dwóch do trzech dni. Ten sposób jest jednak uwarunkowanych następującymi  założeniami: warunki pogodowe, ilość przetwarzanego surowca, doświadczenie producenta itp. Przy masowej produkcji wspomniane warunki zewnętrzne są eliminowane przez suszenie w klimatyzowanych halach przy użyciu maszyn. Biała herbata jest umiarkowanie utleniania, co jest wynikiem stopniowego, swobodnego zasuszania. Ten rodzaj herbaty jest tradycyjnie produkowany w Chinach, w obecnych czasach jednak produkuje się go także w Nepalu oraz indyjskim Darjeelingu.

Oolong jest herbatą, która stopniem utleniania znajduje się gdzieś między zieloną a czarną herbatą. Nazywa sie ją też półzieloną. Liściom herbaty po zbiorze daje się zwiędnąć, utlenić do pożądanego poziomu  a po uporządkowaniu są zgniatane i pieczone. Zgniatanie i pieczenie zależnie od rodzaju herbaty powtarza się więcej razy. Oolongy znamy jako mniej lub bardziej utlenione i według tego barwą zbliżają się bardziej do zielonej lub czarnej herbaty. Do najważniejszych producentów należą Chiny i Tajwan.

Czerwona herbata, w Europie także czarna, krótko mówiąc jest produkowana jako całoliściowa  bądź łamana. Proces produkcji całoliściowej czarnej herbaty jest cześciowo podobny do procesu produkcji zielonej herbaty. Istotna różnica pojawia sę przy zwiędnięciu liści, kiedy utlenianie nie jest zatrzymywane ale trwa do końca. Na przyśpieszenie tego procesu można używać maszyn, tak zwanymi rollerami, w których liście są zgniatane, czego wynikiem jest uwolnienie płynów komórkowych oraz ich całkowite utlenienie.  Następnie herbata jest zasuszana do pożądanego poziomu. Łamane herbaty są   najcześciej wkładane do torebek herbacianych.Do najważniejszych podrucentów czarnej herbaty należą Indie, Kenia, Sri Lanka i Turcja.

Kategoria ciemnej herbaty  obejmuje ogronmną  ilość różnych rodzajów z różnych obszarów. Wszystkie te typy łączy dodatkowa fermentacja, przez którą zmieniają się materiały znajdujące się w liściach herbacianych  odpowiedzialne za zapachowe, aromatyczne i lecznicze właściwości takiej herbaty. Dodatkowa fermentacja może być naturalna i sztuczna Naturalnie herbata dojrzewa w czasie i w sprzyjających warunkach wilgotności i ciepła, dostępu do światła, powietrza i mikroorganizmów.  Sztuczna, przyśpieszona fermentacja poprzez wytworzenie specyficznych warunków dąży do wyprodukowania herbaty w krótkim czasie, ponieważ w naturalny sposób może to trwać i dziesięciolecia. Ogólnie można powiedzieć, że ciemna herbata jest zarówno utlenianą jak i fermentowaną herbatą, czy to naturalnie czy w kontrolowanym przebiegu. Z ciemną herbatą mozemy się spotkać przede wszystkim w Chinach.

Pu'er należy do kategorii ciemnej herbaty, w której rozróżniamy dwa rodzaje: jasny (chin. Sheng) i ciemny (chin. Shu).  . W obu z początku proces przetworzenia jest jednakowy, zwiędnięcie, zatrzymanie utleniania przez ciepło i zasuszenie. Od tego momentu proces dalszego przetwarzania się różni -  przy Shengu liście się zaparza  aby zyskały elastyczność,  a następnie tłoczy się je do różnych kształtów. Tak przygotowaną herbatę można pić od razu, ale jej wczesny  smak jest zbyt surowy, dlatego świeży Pu'er zostawia się aby dojrzał- naturalnie fermentował. Z czasem ostry smak herbaty złagodnieje, pod warunkiem, że został ztłoczony jakościowy materiał. Właśnie dlatego w latach 70-tych 2o wieku Chińczycy rozwinęli metodę dodatkowej, sztucznej fermentacji, której efektem jest ciemna forma  Pu'er.  Ten produkuje się podobnie jak Sheng Pu'er z tą różnicą, że po suszeniu, liście są nawilżane i nagromadzane na metrową kupkę, przykrywane i przy  przemieszaniu  co jakiś czas, zostawia się je intensywnie fermentować mniej więcej około  miesiąca , miesiąca i pół.  Po tym kroku liście można tłoczyć.  Pzy Shu Pu'er nie dochodzi z czasem  do tak radykalnej zmiany smaku jak przy jej jasnej formie, która jako nowo wyrobiona jest właściwie jeszcze ciągle zieloną herbatą. Produkcja herbaty typu Pu'er jest wyłącznym unikatem chińskiej prowincji Yunnan.

Efekty zdrowotne nie są wyłącznie uwarunkowane rodzajem herbaty. Różne rodzaje herbaty różnią się od siebie głównie smakiem i zapachem. Jednocześniej z pewną rezerwą da się powiedzieć, że zawartość  materiałów pozytywnie oddziałujących na organizm pozostaje podobna. Herbata zawiera wiele bioaktywnych  materiałów, jak na przykład katechiny, teanina, kofeina, minerały i witaminy. Katechiny mają wiele właściwości sprzyjających zdrowiu. Działają jak antyutleniacze - to znaczy, że wychwytują wolne radykały, które w znacznej mierze  powstają wskutek złego stylu życia i środowiska.  Wolne radykały powodują niszczenie komórek, czego wynikiem jest na przykład starzenie się i osłabienie systemu immunologicznego. Herbata jest jedną z niewielu znanych roślin, która produkuje aminokwas theaninu. Ta stymuluje produkcję fal mózgowych alfa (8-14 Hz) łączących się z uwolnioną i koncentrowaną czynnością mózgową . Herbata zawiera także minerały Mg, Ca, K i witaminy C, E i K

Przygotowanie herbaty jest kwestią smaku i gustu. Można jednak polecić określony czas parzenia  oraz ilośc liści. W przypadku większości herbat liście (jedną łyżkę do zupy) bezpośrednio  zalejemy 0.2 -0.3 dl zagotowanej wody i zależnie od smaku namoczymy   od pół do jeden i pół minuty. W przypadku zielonej herbaty przed zalaniem poczekamy 5 minut aby woda ostygła,  poza tym przygotowanie jest identyczne. Proces możemy z jedną porcją herbaty powtarzać kilkakrotnie, dopóki nam herbata smakuje. Stare chińskie przysłowie mówi : "Woda jest matką a garnek ojcem herbaty" Te dwa czynniki są bardzo ważne w przygotowaniu herbaty - możemy stwierdzić, ze są równie ważne jak sama jakość  herbaty.

 

Herbaciarnia Boski Rolnik - Herbata/Zioła/Ceramika

Pon - Piąt 11 – 21 / So – Nie 16 – 21

Hlavná 24. 08001 Prešov, Słowacja

bozskyorac.sk / 0904 465 066 / bozsky.orac@gmail.com